Posts Tagged 'Foucault'

coidados e intereses

Non está sendo a falta de ganas nin se quera a falla de materiais que achegar: saio agora dunhas semanas no que as tarefas rutinarias e repetitivas me teñen impedido renovar contidos. Despois de compilar unha cantidade de material considerable en torno a temas que van dende a posibilidade de medición do benestar ata a súa subxectividade –e continxencia- paso a esa parte do traballo que presta (cunde). Adoro a análise de textos.

Estou con Sen e máis con Foucault. Para abrir boca. Sendo dúas figuras tan diferentes os dous comparten a paixón polo estudo das poboacións. Un centrándose na privación –fames negras, analfabetismo, mulleres non nacidas (preferencia polo fillo varón); en aspectos de medición do benestar, na lóxica aplicada a determinados principios éticos e o que o seu desenvolvemento implica; as relacións ética / economía. Michel no control das poboacións, as relación do suxeito cos xogos de verdade, as prácticas coercitivas, e tamén as prácticas de si.

En Doce textos fundamentales de la Ética del siglo XX figura unha entrevista que se lle fixo a Foucault e na que se lle preguntaba sobre cuestións que teñen que ver coa Ética:

-Dice usted que hay que practicar la libertad éticamente…

Sí, porque ¿qué es la ética sino la práctica de la libertad, la práctica reflexiva de la libertad?

-¿Quiere esto decir que entiende usted la libertad como una realidad en sí misma ya ética?

La libertad es la condición ontológica de la ética. Pero la ética es la forma reflexiva que adopta la libertad.

Ao pensar sobre as relacións que se establecen entre o interese propio e o benestar xeral hai dous dominios intrincados que me teñen unha topoloxía suxestiva: o interese propio en si mesmo e a súa relación coa liberdade, pero tamén coa obediencia, a disciplina –pensemos no mundo da empresa e do traballo-. A construcción tradicional en Economía faise establecendo unha relación directa e estable entre intrese propio e maximización do mesmo coa racionalidade como mediadora (en palabras de Sen). O sengundo é sobre, digamos, a ontoloxía do Benestar. Pódese medir a prosperidade dos cidadáns da polis? Como poñer os menos atrancos posibles á súa felicidade? É significativo que moita da Economía do Benestar se basee no estudo do consumo, onde hai que escoller entre peras e mazás. Nesta análise tamén se inclúe o mundo do traballo, si, como unha elección racional entre tempo de ocio e tempo de traballo. Non podo deixar de pensar nas relacións que deben existir entre o mundo das frustracións e do consumo, por exemplo. As frustracións laborais e  os desafogos diversos; os centros comerciais, o entretaiment, e moitos etcétras. Todos estes problemas relacionados coa consideración da racionalidade do consumo e o benestar (ou malestar) deron pe a que economistas como A. Sen puxesen rumbo a outros indicadores, máis complexos, e que requiren dunha outra metodoloxía. E nace o seu enfoque das capacidades: non suxeito ás enormes ataduras que tiña un enfoque baseado na racionalidades das decisións de consumo pero que conta coas súas propias. Que variables incluímos para medir aspectos que teñen que ver co desenvolvemento das persoas? Educación, mortalidade, diferenciais de xénero, participación cidadá na política e nos seus destinos?… e aínda máis: como medimos?, que indicadores construímos sobre esas variables? Para facer un macro-indicador sintético como ponderamos?

e volvendo ao interese propio, despois deste paseo polas nubes, di Foucault:

El cuidado de sí ha sido, en el mundo grecorromano, el modo en que la libertad individual –o la libertad cívica, hasta cierto punto- se ha reflexionado como ética. Si toma usted toda una serie de textos que van desde los primeros diálgos platónicos hasta los grandes textos del estoicismo tardío –Epiceto, Marco Aurelio…- comprobará que este tema del cuidado de sí ha atravesado verdaderamente toda la reflexión moral. Es interesante ver cómo, en nuestras sociedades, por el contrario, a partir de un determinado momento –y es muy difícil saber cuándo se produjo esto-, el cuidado de sí ha llegado a ser algo un tanto sospechoso. A partir de dicho momento, ocuparse de sí ha sido denunciado con toda naturalidad como una forma de amor a uno mismo, como una forma de egoísmo o de interés individual, en contradicción con el interés que hay que prestar a los otros o con el necesario sacrificio de uno mismmo.

Non fala Foucault do nacemento e evolución do concepto de interese propio –hai un excelente libro de Hirchman ao respecto-; dista de todas formas un mundo do coidado de si ao interese propio da Economía, penso. E non podo dicir moito máis porque aínda estou en proceso… e comezando.

Advertisements

Nocións de Ética

“En consecuencia, encontramos que muchos moralistas están dispuestos a aceptar, como definición adecuada de ética, la afirmación de que se ocupa del problema de lo que es bueno o malo en la conducta humana. Ellos sostienen que sus investigaciones están confinadas propiamente al campo de la conducta o de la práctica; sostienen que la filosofía práctica abarca toda la temática con que tiene que ver. Ahora bien, son entrar en la discusión del sentido propio de la palabra […] puedo decir que me propongo usar ética para abarcar más que esto; un uso respeldado, según me parece, por suficiente y bastante autoridad. La usaré para abarcar una ingvestigación para la que no se cuenta, de cualquier modo, con otra palabra: la investigación de lo bueno”.

Moore, George E. El tema de la ética. Recollido en Doce textos fundamentales de la Ética del siglo XX. Páx. 94 Alianza Ed., Madrid, ano 2007.

E no mesmo libro nunha entrevista a M. Foucault:

-Dice usted que hay que practicar la libertad éticamente…

Sí, porque ¿qué es la ética sino la práctica de la libertad, la práctica reflexiva de la libertad?

-¿Quiere esto decir que entiende usted la libertad como una realidad en sí misma ya ética?

La libertad es la condición ontológica de la ética. Pero la ética es la forma reflexiva que adopta la libertad.

Ibid, páx 260.